Wondzorg: Dit moet je weten als zorgprofessional
Wondverzorging is een belangrijke verpleegtechnische handeling. Sommige wonden genezen niet vanzelf en hebben daarom structurele en professionele wondverzorging nodig. In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe je wondverzorging uitvoert, vanaf de voorbereiding tot nazorg.
Het 5-stappenmodel
1. Voorbereiding
Voordat je begint is het belangrijk dat je je handen grondig wast en handschoenen verwisselt wanneer nodig. Een schone werkplek is belangrijk om infecties te voorkomen.
2. Wond reinigen
Maak het oude verband nat met kraanwater (bijvoorbeeld onder de douche) zodat het vanzelf loskomt. Een droog verband lostrekken kan de huid beschadigen.
Maak de wond en de huid eromheen schoon volgens het wondbeleid. Spoelen kan gevoelig zijn; eventueel kan pijnstilling vooraf worden gegeven. Dep daarna de wond voorzichtig droog.
3. Wondbeoordeling en verband aanbrengen
Let op kleur, grootte, diepte en de hoeveelheid wondvocht en controleer op tekenen van infectie zoals roodheid, zwelling, warmte of pijn. Kijk of de huid verweekt is en gebruik zo nodig barrièreproducten of zinkolie (als het verband dit toelaat).
Hierna moet het juiste verband weer worden aangebracht.
4. Rapportage
Noteer na elke wondbehandeling duidelijk hoe de wond eruitziet: grootte, kleur, geur en de hoeveelheid vocht. Je kunt het TIME-model gebruiken om de voortgang te beoordelen.
5. Evaluatie van de wondbehandeling
Bespreek met de cliënt de verwachtingen over de genezing van de wond en maak eventueel een foto. Wanneer de wond achteruitgaat, neem je direct contact op met de behandelaar en pas je de behandeling aan op diens advies.
Alle aanpassingen moeten duidelijk worden vastgelegd in het zorgdossier. Foto’s kunnen hierbij helpen.
Wat is het TIME-model en hoe gebruik je het?
Om complexe wonden te beoordelen en bekijken, kun je het TIME-model gebruiken. Het is een methodische manier die je helpt het wondbeleid te bepalen. Het model beschrijft 4 kenmerken die nodig zijn om een gezond wondbed te creëren. Pas dan kan een wond goed herstellen. Het TIME-model kan gebruikt worden bij de anamnese van de wond, de behandeling van de wond zelf en bij de rapportage.
1. Tissue (weefsel)
Je beoordeelt eerst het weefsel in en rond de wond. Let op: Beschadigd of dood weefsel (rood, geel of zwart), de grootte en diepte van de wond, locatie, aanwezigheid van fibrine (gele kleverige laag).
2. Infection (ontsteking)
Hierna beoordeel je of er een ontsteking aanwezig is in het wondbed, want een ontsteking vertraagt de genezing. Dit kun je herkennen aan veranderingen zoals rode en warme huid, een afwijkende kleur van het wondbed, groen beslag, geur, pus, meer pijn aan de wond en het uitblijven van verdere genezing.
3. Moisture (vochtigheid)
De juiste vochtbalans is essentieel voor een goede wondgenezing. Een te natte wond, verweekt het weefsel en een te droge wond, doet meer pijn en geneest langzamer. Het juiste wondverband zorgt voor de juiste vochtbalans.
4. Edge (wondranden)
Voor een goede wondgenezing moeten de wondranden goed doorbloed zijn en vrij van dode cellen. Hierbij kijk je of de wondranden: Intact zijn, niet terugtrekken, geen ondermijning vertonen, mooi sluiten over het wondbed en niet verweken of uitdrogen.
Ben je verpleegkundige of verzorgende en wil je deze handelingen oefenen en met meer vertrouwen uitvoeren? Dan is de training verpleegtechnische handelingen echt iets voor jou. Naast wondverzorging worden onderdelen als katheteriseren, compressief zwachtelen, maagsonde, injecteren, stomazorg en zuurstof dienen behandeld.
Zorgwerk vindt het belangrijk dat je als zorgprofessional iedere drie jaar wordt geschoold, zodat je aantoonbaar bekwaam blijft en jezelf bekwaam voelt om deze handelingen goed uit te voeren.
Bronnen:
- Wondbehandeling. (2025, 15 september). Zorgvoorbeter_Nl. https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/huidletsel/wondbehandeling
- Complexe wonden beoordelen met het TIME-model. (z.d.). Merkala. https://www.merkala.nl/blog/time-model-wondzorg.html