Cultuursensitief werken: Zo doe je dat in de kinderopvang!

Diversiteit is geen probleem om op te lossen, maar een kracht om te benutten.

---

Jonge kinderen kijken nog met een open en onbevangen blik naar de wereld. Het is aan ons als volwassenen om hen nieuwsgierig te maken naar wat nieuwe en anders is.

In de kinderopvang werken we elke dag met een prachtige mix van kinderen, ouders en collega’s. Je ziet verschillen in cultuur, taal, gezinssamenstelling, normen en waarden.

Cultuursensitief werken betekent: bewustzijn van verschillen en daar respectvol mee omgaan op een actieve manier. Diversiteit verwijst naar alle zichtbare en onzichtbare verschillen tussen mensen, terwijl inclusiviteit betekent dat iedereen zich welkom, gezien en gewaardeerd wordt binnen de groep.

Hoe zorg je ervoor dat jouw groep inclusief is? Hoe maak je diversiteit zichtbaar, voelbaar en bespreekbaar? In deze blog geven we tips die je direct kunt toepassen.

Waarom zijn diversiteit en inclusie zo belangrijk?

Diversiteit en inclusie zijn enorm belangrijk om kinderen met respect en empathie met elkaar om te laten gaan. Doordat ze spelen met leeftijdsgenoten met verschillende achtergronden wordt hun wereld groter. Bovendien krijgt ieder kind de kans om mee te doen en zich te ontwikkelen. Zo groeien kinderen op tot zelfbewuste, open sociale mensen in een samenleving die net zo divers is als zij.

Zelfbewust zijn is de basis van cultuursensitief werken

Onbewust heeft iedereen vooroordelen. Door je hiervan bewust te zijn en open te luisteren naar verhalen en ervaringen van kinderen en ouders, creëer je een omgeving waarin iedereen zich gezien en gehoord voelt.

Iedereen heeft een eigen achtergrond; een unieke combinatie van opvoeding, normen en waarden, gewoontes en overtuigingen en ervaringen. Ook als je dat zelf niet altijd zo ervaart, omdat wat jij gewend bent vaak als ‘normaal’ voelt.

Ook al voelt jouw manier van doen als vanzelfsprekend, iedereen kijkt vanuit zijn eigen achtergrond. Waar kom jij vandaan en wat neem je mee in je werk? Denk aan liefde, respect, religie, gewoontes en waarden.

Je collega doet dit ook. Maar misschien vanuit hele andere ervaringen en een ander perspectief. Daarom is het zo belangrijk om nieuwsgierig te blijven. Een open gesprek helpt je elkaar beter te begrijpen en voorkomt dat je invult of aannames maakt.

Zorg voor een groep waarin iedereen zich herkent

Cultuursensitief werken zie je terug in de kleine momenten van de dag. Door materialen, activiteiten en gesprekken in te zetten waarin kinderen anderen en zichzelf herkennen, maak je diversiteit zichtbaar en voelbaar.

Je kunt dit doen door bijvoorbeeld verschillende feestdagen te vieren, een themamiddag te organiseren over een land of cultuur uit de groep, of door boeken, puzzels, poppen en spelmaterialen te gebruiken waarin diverse huidskleuren, talen, tradities en gezinsvormen terugkomen. Betrek daarnaast ouders door hen uit te nodigen iets te delen over hun cultuur of een traditie. Zo ontstaat er een groep waarin verschillen niet alleen welkom zijn, maar iets toevoegen.

Tips voor inclusie in de praktijk

Een inclusieve groep ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om bewuste keuzes. Deze praktische tips helpen je op weg:

1.      Zie elk kind als uniek en laat dat merken.

Sluit aan bij het tempo, de achtergrond en de talenten van ieder kind. Leg de nadruk op kwaliteiten in plaats van beperkingen.

2.      Normaliseer verschillen

Laat zien dat verschillen erbij horen. Door ze open te bespreken, leren kinderen hoe waardevol en normaal diversiteit is.

3.      Grijp in bij uitsluiting en discriminatie

Zie je dat een kind wordt buitengesloten of dat er kwetsende opmerkingen worden gemaakt, dan begeleid je dit direct. Niet door te straffen, maar door te helpen begrijpen, te verbinden en te herstellen.

Tot slot

Cultuursensitief werken begint bij bewustwording: weten hoe je eigen perspectief meespeelt, zien welke diversiteit er in je groep aanwezig is en herkennen welke kansen dat biedt. Door open te luisteren, nieuwsgierig te blijven en diversiteit zichtbaar te maken in je materialen en activiteiten, creëer je een opvang waar ieder kind zich welkom en gezien voelt.